محمود نجم آبادى
75
تاريخ طب در ايران ( فارسى )
رواج داشت ، يعنى قريب دوازده قرن اهميت تشريح جالينوسى در مكاتب طبى دنيا برقرار بوده است ، در اين موقع با آنكه وزال تشريح جالينوس را رد كرد ، اما از وى تجليل كامل نمود . در ايران نام جالينوس به عنوان بزرگترين و حاذقترين و متبحرترين طبيب تلقى مىگرديد . چنان كه وقتى مىخواستند براى طبيبى خيلى تجليل و افتخار قائل گردند وى را " جالينوس دوران " خطاب مىنمودند . كتب و آثار وى بسيار متعدد مىباشند . وى را شانزده كتاب بوده كه در طب اسلامى به نام سته عشر جالينوس ( شانزده كتاب ) معروف مىباشد . اين كتابها درباره علوم طبى بوده و عموم طلاب علم طب مىبايست آنها را بخوانند . عدهاى از مورخين بدان اشاره كرده و خواندن آن را به طالبين علم طب توصيه مىنمودند . چنان كه نظامى عروضى سمرقندى در مقاله چهارم از كتاب چهار مقاله خود از آن صحبت داشته و ما اميدواريم اين قسمت را ضمن فصل مربوط به رازى و ابن سينا متذكر گرديم . كتب جالينوس عموما به زبان عربى برگردانده شده است و استفادات اطباء دوران پس از اسلام از اين كتب بوده است . از مترجمين بزرگ كه اين كتب را ترجمه نموده حنين بن اسحق عبادى مترجم بزرگ اسلامى سابق الذكر و خواهرزاده وى حبيش بن الاعسم ( كه شرح آن ضمن دوران ترجمه كتب يونانى بيايد ) مىباشد . آثار طبى جالينوس فهرستوار به قرار زير است : كتاب تشريح - كتاب منافع الاعضا ( فيزيولوژى ) - كتاب استطقسات - كتاب مزاج - كتاب قواى طبيعى - كتاب شناسائى علل اعضاء - كتاب علل و اغراض - كتاب تبها - كتاب چشم - كتاب حيله البرء .